Μάθημα : ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ : Αναγέννηση ('Βγυμνασίου)

Κωδικός : 3301050531

EL1029162  -  ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΤΣΑΜΑΤΣΑ

Μάθημα

 Στο παρόν ιστιολόγιο θα βρείτε όλο το υλικό του μαθήματος Ιστορία Μουσικής για την περίοδο της Αναγέννησης.

Για οτιδήποτε χρειαστείτε είμαι στη διάθεση σας και μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της πλατφόρμας e class με προσωπικό μήνυμα.

 WEBEX ROOM  μαθήματος ιστορίας μουσικής-> ΕΔΩ 

Η Αναγέννηση(14-16ος αι.) σηματοδοτεί ενα γύρισμα της σελίδας για τον δυτικό πολιτισμο. Μέχρι τώρα και για 1000 χρόνια οι λαοί της Ευρώπης ζούσαν κάτω απο το αυστηρό βλέμμα της εκκλησίας. Τώρα η δύναμη της εξασθενεί και εμφανίζονται τα πρώτα βασίλεια. Οι λαοί της Ευρώπης άρχισαν να αποκτούν Εθνική συνείδηση και άρχισαν να σχηματίζονται και οι εθνικές γλώσσες. 

Η Αναγέννηση ξεκίνησε στην Ιταλία όπου οι διανοούμενοι της εποχής άρχισαν να μελετούν τις αρχαίες ελληνικές ιδέες τόσο στις τέχνες όσο και στις επιστήμες. Σε αυτό βοήθησαν και πολλοί Έλληνες που μετά την πτώση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας κατέφυγαν στην Ιταλία. Ανάμεσα τους ο Εμμανουήλ Χρυσολωράς.

Οι νέες ιδέες επηρρέασαν και τις τέχνες

στη ζωγραφική:

Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Μιχαήλ Άγγελος

 

Μποτιτσέλι

στη λογοτεχνία:

Δάντης 

Γουίλλιαμ Σαίξπυρ

Η εφεύρεση του τυπογραφείου απο τον Γουτεμβέργιο συνέβαλε στη διάδωση της γνώσης ακόμα πιο γρήγορα.

Τέλος την εποχή της Αναγέννησης γίνονται οι Ανακαλύψεις των νέων χωρών όπως η Αμερική, μια όχι και τόσο λευκή σελίδα του Δυτικού πολιτισμού. Ο πιό γνωστός ίσως εξερευνητής ο Χριστόφορος Κολόμβος έδρασε αυτή την εποχή.

Ταξίδι στον πολιτισμό: η Αναγέννηση

σελ. 69-71

Όπως είδαμε προηγουμένως η Αναγέννηση έφερε νέα πνοή στον δυτικό κόσμο. Στη ζωγραφική,τη γλυπτική,την αρχιτεκτονική, τη λογοτεχνία αλλα και στις επιστήμες ακολουθείται η ιδέα της αναγνώρισης της αξίας του ανθρώπου. Βάση για όλο αυτό ήταν οι αντίστοιχες τέχνες και τα γράμματα της αρχαίας Ελλάδας.Στη ζωγραφική της εποχής πχ.βλέπουμε εύκαμπτα σώματα με έμφαση στο γυμνό ,κάτι που συναντάμε στα αρχαία αγάλματα!

 

Στη μουσική όμως δεν υπήρχαν τόσα ευρήματα όσο στις άλλες τέχνες για να γίνουν πηγή έμπνευσης. Οι συνθέτες της εποχής λοιπόν βασίστηκαν στις δικές τους δυνάμεις για να αποτυπώσουν τη διάθεση της εποχής.

 

Το τέλος του Μεσαίωνα μας άφησε μουσικά με τους κανόνες σύνθεσης της Αρς Νόβα και τα μοτέτα της. Κομμάτια πολυφωνικά που γράφονταν και για την εκκλησία αλλα και για κοσμικά θέματα.Η οργανική μουσική άρχισε να κάνει κι αυτή την εμφάνιση της.Σε αυτή τη φάση απο τα μοτέτα περάσαμε στα Μαδριγάλια.

 

Τα Μαδριγάλια είναι κι αυτά πολυφωνικά τραγούδια πολλές φορές με τη συνοδεία οργάνων. Ξεκίνησαν στην Ιταλία για πρώτη φορά στα Ιταλικά και όχι στα λατινικά. Διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη και στη θεματολογία τους είχαν τόσο θρησκευτικό χαρακτήρα όσο και κοσμικό και το πρωτοποριακό τους στοιχείο ήταν γράφονταν στην καθομιλουμένη της εκάστοτε περιοχής. Απο τους πιο γνωστούς συνθέτες μαδριγαλιών είναι ο Ιταλός Ορλάντο ντι Λάσσο (Ιταλία) και ο Τζων Νταουνλαντ (Αγγλία).Το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι το πώς οι συνθέτες άρχισαν να χρησιμοποιούν τον μείζονα και τον ελάσσονα τρόπο ανάλογα με το τί είδους συναίσθημα ή κατάσταση θέλουν να παρουσιάσουν. Χαρά = μείζονας τρόπος. Λύπη = ελάσσονας τρόπος. Αυτό όχι μόνο μας φέρνει πιό κοντά στη δυτική αρμονία όπως την ξέρουμε αλλά πλέον με τα μαδριγάλια μπορεί να ειπωθεί μια ιστορία. 

 

Η πολυφωνία επιτρέπει στους συνθέτες να κάνουν και μοίρασμα ρόλων αν το θέλουν όπως στο παρακάτω μαδριγάλι του Κλαούντιο Μοντεβέρντι με τίτλο “ Lamento della Ninfa” (o θρήνος της Νύμφης). Εδώ η Νύμφη μιλά για τη λύπη της που έχασε τον αγαπημένο της ενώ 3 αντρικές φωνές σχολιάζουν και συμπάσχουν μαζί της ώς παρατηρητές,όπως ακριβώς ο χορός στην αρχαία τραγωδία!

 

Δεν είναι τυχαίο ότι τα Μαδριγάλια άλλωστε θεωρούνται προπομπός της όπερας που θα δούμε παρακάτω.

σελ.72-73

Mandrigal greatest hits!!!!

Now is the month of Maying

 

“Η όπερα είναι ένα μουσικό δράμα, στο οποίο , αντίθετα με το θέατρο με μουσική υπόκρουση,η μουσική συμμετέχει ενεργά στην εξέλιξη της δράσης και στην περιγραφή των διαθέσεων και των συναισθημάτων. Ο συνδυασμός των διαφόρων τεχνών όπως μουσική ποίηση, δράμα, ζωγραφική, σκηνογραφία, χορός κτλ. εμπεριέχει πολλές δυνατότητες αλλά και αντιφάσεις, έτσι η ιστορία της όπερας γνωρίζει πολλές και ποικίλες εκδοχές του είδους.

Η όπερα δημιουργήθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα στη Φλωρεντία , στο πλαίσιο των προσπαθειών ενος κύκλου ανθρωπιστών που αποτελούνταν από ποιητές μουσικούς και λόγιους (Φλωρεντινή Camerata), για την αναβίωση του αρχαίου ελληνικού δράματος, με συμμετοχή μονωδών (τραγουδιστών) χορωδίας και ορχήστρας.

Οι πρώτες όπερες είναι η Δαφνη(χαμένη) και η Ευρυδίκη του Πέρι.

Η μετάβαση προς την μεγάλη μπαρόκ όπερα συντελέστηκε με τον “Ορφέα” του Μοντεβέρντι.”

(απόσπασμα απο το βιβλίο “Ατλας της Μουσικής τόμος 1”του Urlich Michels)

Η συγκεκριμένη όπερα είναι η παλαιότερη ολόκληρη σωζόμενη όπερα!

Στην αρχή οι όπερες απευθύνονταν στην αριστοκρατία. Μάλιστα η πρώτη όπερα που παίχτηκε ποτέ λέγεται να είναι η Ευριδίκη του Πέρι όπου παρουσιάστηκε στο γαμήλιο γλέντι της Μαρίας των Μεδίκων, μιας πολύ δυνατής οικογένειας εμπόρων στη Βενετία (έτσι βλέπουμε πως όπου ανθίζει το χρήμα ανθίζει και η τέχνη).

Ήταν τόσο δημοφιλής η όπερα που δεν άργησε να έχει ζήτηση και στα λαικά στρώματα. Σύντομα εξαπλώθηκε κι αυτή απο την Ιταλία σε άλλα μέρη της Ευρώπης που ήταν σε ανάπτυξη όπως η Γαλλία και η Αγγλία. Επειδή ξεκίνησε απο την Ιταλία ήταν συνηθησμένο να παίζεται στην Ιταλική γλώσσα. Αργότερα γράφτηκαν όπερες και στις μητρικές γλώσσες των εκάστοτε συνθετών πχ.αγγλικα η γαλλικα. Όπως και νά χει η όπερα είναι ενα πολύ δυνατό είδος τέχνης που αξίζει να γνωρίσει κανεις, γι αυτό τη συναντάμε σε όλες της εποχές της κλασικής μουσικής εώς και σήμερα

 

Fun Facts!!!!!!!!!!!:

Μια απο τις πιο διάσιμες συμφωνικές ορχήστρες της Ελλάδας η Καμεράτα έχει παρει το όνομα της απο την Φλωρεντινή Καμεράτα!

Η εθνική Λυρική Σκηνή απαντά στο ερώτημα τι είναι η όπερα

o Bugs Bunny ρωτα: What’s Opera doc?

Οι Μέδικοι: οι Νονοί της Βενετίας;

σελ.73-74

Η εκκλησία βλέποντας όλη αυτή την αλλαγή τάσης των τεχνών δεν έμεινε ανεπηρρέαστη. Διάφοροι σπουδαίοι γλύπτες και ζωγράφοι άρχισαν να δημιουργούν έργα για την εκκλησία στο Αναγεννησιακό στυλ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Καπέλα Σιστίνα που βρίσκεται στο Βατικανό της Ρώμης. Το παρεκκλήσι αυτό είναι φιλοτεχνημένο από πάνω ως κάτω από το Μιχαήλ Άγγελο και θεωρείται από τα πιο σημαντικά έργα τέχνης της ανθρωπότητας.

Μια βόλτα στην Καπέλα Σιστίνα!

Το Μεσαίωνα η μουσική εκπαίδευση και σύνθεση γίνονταν αποκλειστικά για τις ανάγκες της εκκλησίας. Με τους τροβαδούρους άρχισε σιγά σιγά να ανοίγει και για τους μη κληρικούς. Πλέον στην αναγέννηση η σύνθεση νέων κομματιών γίνονταν από επαγγελματίες συνθέτες που έγραφαν και για την εκκλησία αλλα και για κοσμικά θέματα(πχ. ερωτας,ιστοριες ηρωων,κτλ)

Ακολουθώντας το ύφος της εποχής της Αναγέννησης η μουσική έγινε ακόμα πιο ευέλικτη και άγγιζε πιο πολύ το ανθρώπινο συναίσθημα απο πρίν. Σε αυτό βοήθησε και η εξέλιξη των κανόνων σύνθεσης και την ιδέα οτι η μουσική μπορεί να εκφράσει συναισθήματα και καταστάσεις.

Απο τους συνθέτες της εποχής που ξεχώρισαν είναι ο Τζιοβάνι Παλεστρίνα ο οποίος έγραψε πολλά έργα για λογαριασμό της εκκλησίας ,κομψοτεχνήματα της χορωδιακής μουσικής.

Ένας συνθέτης που επίσης ξεχώρισε με το έργο του είναι ο άγγλος Γουίλλιαμ Μπέρντ.

Αν λάβουμε στα υπ’ όψην μας ότι ο μόνος τρόπος για να ακούσει κανείς μουσική τότε ήταν το να παιχτεί ζωντανά, φανταστείτε τι αισθάνονταν οι πιστοί όταν στο χώρο της εκκλησίας ακούγονταν τέτοιες μελωδίες!

 

 

Οι νέες ιδέες της Αναγέννησης επηρέασαν και την εκκλησία με πολλούς να αμφισβητούν το αλάθητο του Πάπα αλλα και τις πρακτικές των κληρικών. Η γερμανία εδώ βρέθηκε στο κέντρο των εξελίξεων με τον Λούθηρο να κηρύσσει τη Θρησκευτική μεταρρύθμιση. Έτσι ιδρύθηκε η εκκλησία των Διαμαρτυρόμενων ( Προτεστάντες).

Η ιδέα της Μεταρρύθμισης ήταν να έρθει η πίστη πιο κοντά στο λαό. Ο Λούθηρος για να το πετύχει αυτό μετέφρασε τη Βίβλο στη μητρική του γλώσσα ,τα γερμανικά. Θέλησε όμως να παρέμβει και στη μουσική της εκκλησίας. Ακούγοντας τα έργα του Παλεστρίνα και του Μπέρντ βλέπουμε ότι πέρα από όμορφα ηταν και περίπλοκα! Ενας απλός άνθρωπος χωρίς γνώσεις όπως ο λαός της εποχής δε θα μπορούσε να ψάλλει τετοια έργα! Ο Λούθηρος αναγνώρισε την αξία της μουσικής στην καθημερινότητα και όντας μουσικός ο ίδιος θέσπισε κανόνες σύνθεσης που έδωσαν τη δυνατότητα στους συνθέτες να γράφουν πολυφωνικά έργα πολύ πιο απλά ,ώστε να μπορούν να τραγουδηθουν απο τους πιστούς. Έτσι μας προέκυψαν τα χoρικά (choral) τα οποία είναι κομμάτια για τέσσερις φωνές όπου οι πιστοί με λίγες γνώσεις μπορούσαν να τα τραγουδήσουν όλοι μαζί. Η διάδοση του εκκλησιαστικού οργάνου συνέβαλε στη διάδοση των χορικών μιάς και καθιερώθηκε να τραγουδιούνται με τη συνοδεία του. Παρακάτω ένας ύμνος γραμμένος από τον ίδιο το Λούθηρο στα γερμανικά όπου όμως είναι μονοφωνικός. Εάν κάποιος προσθέσει συγχορδίες θα είναι σαν να συμπληρώνει τις άλλες 3 φωνές που λείπουν για να φτιάξει ένα τετράφωνο χορικό.Ή θα είναι σαν να έλυσε ένα θέμα αρμονίας!

https://youtu.be/uI7QMtXBLgY

Ο πιό σημαντικός συνθέτης χορικών ήταν ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ τον οποίον θα δούμε αναλυτικά σε επόμενο κεφάλαιο.

σελ.74-77

Ημερολόγιο

Προθεσμία
Γεγονός μαθήματος
Γεγονός συστήματος
Προσωπικό γεγονός

Ανακοινώσεις

Όλες...
  • - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -