Μάθημα : Συμπυκνωμένες ζωοτροφές και χρησιμοποίησή τους στη διατροφή των ζώων
Κωδικός : 1940390377
Α.225 - ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΑΠΟΥΝΤΖΑΚΗΣ
Περιγραφή Μαθήματος
Ζωική Παραγωγή - Τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος - Β' Τάξη ΕΠΑ.Λ.
(θέματα θεωρητικού μέρους)
Στις συμπυκνωμένες ζωοτροφές περιλαμβάνονται διάφορα προϊόντα και υποπροϊόντα φυτικής, ζωικής ή ανόργανης προέλευσης, που χρησιμοποιούνται στη διατροφή όλων ανεξαιρέτως των ζώων. Ορίζονται δε ως οι ζωοτροφές που στη μονάδα βάρους, αντίθετα προς τις χονδροειδείς ζωοτροφές, έχουν μικρό όγκο και υψηλή θρεπτική αξία.
Καρποί και σπέρματα
Οι καρποί είναι πλούσιοι σε υδατάνθρακες και φτωχοί σε αζωτούχες ουσίες, ενώ τα σπέρματα είναι πλούσια σε αζωτούχες ουσίες. Από τα σπέρματα, άλλα είναι πλούσια σε υδατάνθρακες και άλλα είναι πλούσια σε λίπος.
Οι καρποί και τα σπέρματα είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και χρησιμοποιούνται πολύ στη διατροφή όλων των ζώων. Προσβάλλονται εύκολα από έντομα, ακάρεα κ.λ.π. και, όταν αποθηκεύονται σε χώρους με υψηλή υγρασία και θερμοκρασία, προσβάλλονται από μύκητες και ευρώτες. Καρποί και σπέρματα, μετά από τέτοιες προσβολές και αλλοιώσεις, δεν πρέπει να δίνονται στα ζώα ή το πολύ να δίνονται σε πολύ μικρές ποσότητες.
Ας δούμε όμως τις ομάδες των καρπών και των σπερμάτων:
Υποπροϊόντα σπορελαιουργίας
Το λάδι, από τα ελαιούχα σπέρματα, παραλαμβάνεται με τρεις μεθόδους:
α. Με έκθλιψη. Τα σπέρματα αλέθονται και στη συνέχεια πιέζονται σε υδραυλικό ή κοχλιωτικό πιεστήριο. Αυτό που απομένει (πλακούντας) σπάζεται σε μικρότερα κομμάτια ή αλέθεται και δίνεται το άλεσμα του πλακούντα. Το προϊόν έκθλιψης με το κοχλιωτό πιεστήριο έχει μια περιεκτικότητα σε λάδι 4-6%, ενώ με το υδραυλικό πιεστήριο 3- 6%.
β. Με εκχύλιση. Και εδώ τα σπέρματα αλέθονται και μετά από την προσθήκη ενός οργανικού διαλύτη (π.χ. βενζίνη) το λάδι εκχυλίζεται. Στη συνέχεια το λάδι διαχωρίζεται από το διαλύτη, ενώ το στερεό υπόλειμμα χρησιμοποιείται ως ζωοτροφή και ονομάζεται άλεσμα εκχυλισμένων σπερμάτων. Το λίπος στο προϊόν αυτό είναι λιγότερο από 2%.
γ. Συνδυασμένη μέθοδος. Με τη μέθοδο αυτή γίνεται πρώτα έκθλιψη, μετά άλεση του πλακούντα και στη συνέχεια εκχύλιση του λαδιού, που απέμεινε από την έκθλιψη.
Τα υποπροϊόντα της σπορελαιουργίας είναι πλούσια σε αζωτούχες ουσίες (15-50%) και έχουν μεγάλη θρεπτική αξία. Τα προϊόντα έκθλιψης έχουν μεγαλύτερη θρεπτική αξία από τα προϊόντα εκχύλισης, γιατί έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε λάδι. Τα υποπροϊόντα της σπορελαιουργίας είναι πλούσια σε Ρ και χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση των σιτηρέσιων όλων των ζώων σε αζωτούχες ουσίες. Τα σπουδαιότερα απ’ αυτά είναι: σογιάλευρο, βαμβακάλευρο, ηλιάλευρο, λινάλευρο και σησαμάλευρο καθώς επίσης βαμβακοπλακούντας, ηλιοπλακούντας και λινοπλακούντας
Υποπροϊόντα αλευροποιίας
Τα υποπροϊόντα της αλευροποιίας περιλαμβάνουν κυρίως τα πίτυρα και τα κτηνάλευρα.
Τα πίτυρα και τα κτηνάλευρα αποτελούνται κυρίως από τα εξωτερικά στρώματα του καρπού. Όσο λιγότερο αμυλώδες τμήμα περιέχουν, τόσο η θρεπτική τους αξία είναι μικρότερη και τόσο περισσότερες ινώδεις ουσίες έχουν. Είναι πλουσιότερα από τον καρπό σε πρωτεΐνες και λίπος. Χρησιμοποιούνται στη διατροφή όλων των ειδών των ζώων.
Ας ρίξουμε τώρα μια ματία στο παρακάτω βίντεο:
Υποπροϊόντα - Πίτυρα και Πέλετ
Υποπροϊόντα αμυλοποιίας (από αραβόσιτο)
α. Στέμφυλα. Περιλαμβάνουν τα εξωτερικά περιβλήματα του καρπού και ένα ποσοστό αμύλου, που αποσπάται κατά την άλεση του καρπού μετά την απομάκρυνση των εμβρύων.
β. Κτηνοτροφική γλουτένη. Το υποπροϊόν αυτό είναι πλουσιότερο από τα στέμφυλα σε αζωτούχες ουσίες (≈ 25%) και έχει μεγαλύτερη θρεπτική αξία. Δίνεται σε όλα τα είδη των ζώων.
γ. Γλουτένη. Έχει περιεκτικότητα σε αζωτούχες ουσίες πάνω από 45% και χρησιμοποιείται σε όλα τα είδη των ζώων.
Υποπροϊόντα ζυθοποιίας
α. Στέμφυλα. Περιλαμβάνουν τα περιβλήματα του κριθαριού, που χρησιμοποιείται στην παραγωγή μπύρας και ένα ποσοστό άμυλου.
β. Ριζίδια και φύτρα βύνης. Το κριθάρι, που προορίζεται για παραγωγή μπύρας, αφού φυτρώσει ψήνεται (καβουρδίζεται) και τότε αποχωρίζονται τα ριζίδια και τα φύτρα. Έχουν πικρή γεύση και δίνονται σε μικρά ποσά στα μηρυκαστικά ζώα.
Υποπροϊόντα σακχαροβιομηχανίας
α. Στέμφυλα σακχαροτεύτλων. Τα στέμφυλα αυτά έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε υγρασία και ξινίζουν εύκολα. Για το λόγο αυτό ή δίνονται στα ζώα αμέσως, ή συντηρούνται με ενσίρωση ή ξήρανση που κυρίως εφαρμόζεται. Συνήθως περιέχουν μελάσσα και κυκλοφορούν στο εμπόριο σε μορφή συμπήκτων, τα οποία, επειδή έχουν μεγάλη υδατοχωρητικότητα, πρέπει, πριν χορηγηθούν στα ζώα, να διαβρέχονται με νερό για να μην προκαλέσουν προβλήματα στο πεπτικό σύστημα των ζώων.
β. Μελάσσα. Χρησιμοποιείται στην οινοπνευματοποιία και στη διατροφή των ζώων. Περιέχει πολλά σάκχαρα (60-70% της ξηράς ουσίας) και είναι ελκυστική στα ζώα. Όταν χορηγείται μόνη της, σε εποχές με υψηλή θερμοκρασία χρειάζεται προσοχή, γιατί ξινίζει και μαζεύονται πολλά έντομα. Μπορεί να αναμιχθεί με άλλες ζωοτροφές λιγότερο ελκυστικές στα ζώα.
Ας δούμε τώρα και το ακόλουθο βίντεο:
Ιχθυάλευρα
Τα ιχθυάλευρα προέρχονται από αφυδάτωση και αποστείρωση ολοκλήρων ψαριών ή υπολειμμάτων κονσερβοποιίας ψαριών (κεφάλια, ουρές και άλλα τμήματα). Τα ψάρια, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ιχθυαλεύρου, μπορεί να είναι λιπαρά (ρέγγα, γαύρος, σαρδέλλα, τόννος κ.λπ) ή μη λιπαρά (βακαλάος κ.λπ). Τα ψάρια ατμίζονται σε υψηλή πίεση, όπου βράζουν και αποστειρώνονται. Μετά από πίεση της μάζας αυτής προκύπτει ο πλακούντας που ξηραίνεται, αλέθεται και δίνει το ιχθυάλευρο και ο ζωμός, που μπορεί επίσης να ξηρανθεί και να δώσει τα αφυδατωμένα υγρά συμπίεσης των ψαριών.
Τα ιχθυάλευρα είναι πλούσια σε αζωτούχες ουσίες (40-70%), λίπος (6-10%), ασβέστιο, φώσφορο, ιώδιο και βιταμίνες (Β12, Β2, νιασίνη, A, D). Η ποιότητα των ιχθυαλεύρων εξαρτάται από το είδος του ψαριού, το χρώμα, την περιεκτικότητα σε ζωμό και οστά και τη νωπότητά τους. Επειδή είναι πλούσια σε βιταμίνες και αζωτούχες ουσίες, με μεγάλη περιεκτικότητα σε αμινοξέα, χρησιμοποιούνται κυρίως στη διατροφή των παμφάγων ζώων (χοίροι-πτηνά) και των ψαριών (πέστροφα, κυπρίνος).
Κρεατάλευρα
Το κρεατάλευρο παράγεται με την ίδια διαδικασία όπως και το ιχθυάλευρο, από σώματα ολοκλήρων ζώων ή από τμήματα σφάγιων διάφορων ζώων. Συνήθως αφαιρείται το δέρμα, τα κέρατα, οι χηλές και το περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος. Στην πρώτη ύλη συμπεριλαμβάνονται και τα οστά. Ανάλογα με τη συμμετοχή των οστών έχουμε διάφορες παραλλαγές, όπως κρεατάλευρο, οστεοκρεατάλευρο και οστεάλευρο.
Το κρεατάλευρο. Προέρχεται από τμήματα σφάγιων υγιών ζώων, που είναι φτωχά σε οστά. Η θρεπτική του αξία είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο λιγότερα οστά περιέχει. Το κρεατάλευρο χρησιμοποιείται στη διατροφή των παμφάγων ζώων και των ψαριών.
Το οστεοκρεατάλευρο. Προέρχεται από τμήματα σφάγιων, που είναι πλούσια σε οστά. Διακρίνεται από το κρεατάλευρο από την περιεκτικότητά του σε τέφρα. Το οστεοκρεατάλευρο είναι πλουσιότερο σε τέφρα και φτωχότερο σε αζωτούχες ουσίες από το κρεατάλευρο.
Τα τελευταία χρόνια, λόγω της εκδήλωσης της σπογγιόμορφης εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ή νόσος των τρελών αγελάδων), απαγορεύτηκε η παραγωγή και χρησιμοποίηση κρεαταλεύρων και οστεοκρεαταλεύρων, που προέρχονται από υπολείμματα μηρυκαστικών ζώων (αιγοπρόβατα-βοοειδή).
Άλλες ζωοτροφές που προέρχονται από χερσαία ζώα είναι το αιματάλευρο τα υποπροϊόντα των πτηνοσφαγείων, εκκολαπτηρίων, μεταξουργείων κτλ.
Το αιματάλευρο. Προέρχεται από αφυδάτωση του αίματος των διαφόρων ζώων. Είναι πολύ πλούσιο σε αζωτούχες ουσίες (πάνω από 80%). Συνδυάζεται κυρίως με ιχθυάλευρο στα σιτηρέσια των παμφάγων ζώων.
Τα υποπροϊόντα των πτηνοσφαγείων παράγονται μετά από αφυδάτωση και άλεση κάθε είδους υπολειμμάτων πτηνοσφαγείων εκτός από τα φτερά.
Το πτεράλευρο παράγεται μετά από αφυδάτωση του προϊόντος, που προκύπτει από υδρόλυση των φτερών. Είναι πλούσιο σε αζωτούχες ουσίες, αλλά φτωχό σε απαραίτητα αμινοξέα.
Τα λίπη τέλος των ζώων, μετά από ειδική κατεργασία, χρησιμοποιούνται στα τεχνητά γάλατα.
Ας ρίξουμε τώρα μια ματία στο παρακάτω βίντεο και ας συζηητήσουμε για το πως προκύπτουν αυτά τα προβλήματα:
Γάλα και υποπροϊόντα αυτού
Ως ζωοτροφή χρησιμοποιείται κυρίως το γάλα των αγελάδων, επειδή παράγεται σε ποσότητες, που δεν μπορούν να καταναλωθούν από τον άνθρωπο. Τα πλεονάσματα αυτά συνήθως αποκορυφώνονται και η μεν κορυφή (βούτυρο) πηγαίνει για ανθρώπινη κατανάλωση το δε άπαχο γάλα για ζωοτροφή. Τόσο το πλήρες (αυτούσιο) γάλα όσο και το άπαχο αφυδατώνεται και παράγεται η σκόνη πλήρους γάλακτος και η σκόνη άπαχου γάλακτος αντίστοιχα.
Η σκόνη του πλήρους γάλακτος είναι πλούσια σε λίπος και αζωτούχες ουσίες, ενώ η του άπαχου είναι πλούσια σε αζωτούχες και φτωχή σε λίπος. Χρησιμοποιούνται στη διατροφή των νεαρών ζώων, αφού συμπληρωθούν με βιταμίνες και ιχνοστοιχεία (κυρίως σίδηρο). Στη διατροφή των ζώων χρησιμοποιούνται επίσης το βουτυρόγαλα και το τυρόγαλα ή ως νωπό ρόφημα ή μετά από αφυδάτωση, οπότε προκύπτει η σκόνη του βουτυρογάλακτος και η σκόνη του τυρογάλακτος αντίστοιχα.
Διάφορα άλλα είδη ζωοτροφών Εκτός από τις ζωοτροφές που αναφέρθηκαν με περισσότερη λεπτομέρεια παραπάνω,
στη διατροφή των ζώων χρησιμοποιείται ένας μεγάλος αριθμός άλλων υλικών οργανικής ή ανόργανης προέλευσης. Πρώτα απ’ όλα υπάρχουν πολλές βιομηχανίες (π.χ. παραγωγή χυμού εσπεριδοειδών, τοματοπολτού, ελαιόλαδου, κρασιών κ.λπ), που τα υποπροϊόντα τους χρησιμοποιούνται στη διατροφή κυρίως των μηρυκαστικών ζώων (στέμφυλα εσπεριδοειδών, τομάτας, ελαιοπυρήνας, στέμφυλα οινοποιίας κ.α.). Άλλες βιομηχανίες παράγουν ουσίες, που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων. Τέτοιες ουσίες είναι:
- Η ουρία, που αποτελεί φθηνή πηγή αζωτούχων ουσιών για τα μηρυκαστικά ζώα. Η ουρία, όταν δοθεί σε μεγάλα ποσά, προκαλεί δηλητηριάσεις στα ζώα.
- Οι βιταμίνες, που δίνονται κυρίως στα παμφάγα και νεαρά ζώα.
- Τα απαραίτητα αμινοξέα, που προστίθενται σε ορισμένα σιτηρέσια.
- Τα αντιβιοτικά, τα ένζυμα, τα αντιοξειδωτικά, οι χρωστικές, τα συντηρητικά και τα διορθωτικά γεύσης.
- Τέλος τα ανόργανα άλατα, που χρησιμοποιούνται για τη συμπλήρωση των σιτηρεσίων όλων των ειδών των ζώων. Υπάρχουν πολλοί τρόποι χορήγησης των ανοργάνων στοιχείων, που απαιτούνται σε κάθε περίπτωση. Οι κυριότερες ανόργανες ζωοτροφές είναι: η μαρμαρόσκονη, που χρησιμοποιείται ως πηγή ασβεστίου, το φωσφορικό διασβέστιο, πηγή ασβεστίου και φωσφόρου, το οξείδιο του μαγνησίου, πηγή μαγνησίου,
το μαγειρικό αλάτι, πηγή νάτριου και χλωρίου κτλ.
Τα ιχνοστοιχεία δίνονται με οργανικές ή ανόργανες χημικές ενώσεις και με πολλούς τρόπους (πλάκες, ενέσιμα σκευάσματα, βόλοι, υγρά σκευάσματα κ.λπ.).
Ας δούμε τώρα και το παρακάτω βίντεο και ας αποτελέσει αφορμή για συζήτηση:
Ημερολόγιο
Ανακοινώσεις
Όλες...- - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -