Μάθημα : Βιολογία B' Γυμνασίου

Οι μαθητές ασχολήθηκαν την προηγούμενη χρονιά με τα παρακάτω κεφάλαια του βιβλίου Α΄Γυμνασίου:

• Η οργάνωση της ζωής
• Πρόσληψη ουσιών και πέψη
• Μεταφορά και αποβολή ουσιών
• Αναπνοή

Κάποιες από τις βασικές έννοιες κάθε κεφαλαίου με τις οποίες ασχολήθηκαν και οφείλουν να γνωρίζουν αναγράφονται στη συνέχεια:

• Η οργάνωση της ζωήςεξέλιξη, αναπνοή, απέκκριση, αναπαραγωγή, ανάπτυξη, ερεθιστικότητα, κύτταρο, πλασματική μεμβράνη, κυτταρόπλασμα, πυρήνας, γενετικό υλικό, μιτοχόνδριο, κυτταρικό τοίχωμα, κυτταρίνη, χλωροπλάστης, ευκαρυωτικό, πολυκύτταρος, μονοκύτταρος, ιστός, σύστημα οργάνων, βιόσφαιρα, είδος, προσαρμογή, αλληλεπιδράσεις
• Πρόσληψη ουσιών και πέψη

τροφή, θρεπτικές ουσίες, μεταβολισμός, φωτοσύνθεση, χλωροφύλλη, γλυκόζη, ενδοκυτταρική και εξωκυτταρική πέψη, φαγοκυττάρωση, ψευδοπόδια, πεπτικό σύστημα, στόμα, φάρυγγας, οισοφάγος, στομάχι, λεπτό και παχύ έντερο, πρωκτός, αμάρα, προσαρτημένοι αδένες, σιελογόνοι αδένες, συκώτι, πάγκρεας, αμυλάση, δόντια, γαστρικό υγρό, λάχνες, χολή, υδατάνθρακες, λίπη, πρωτεΐνες, ισορροπημένη διατροφή, φυτικές ίνες, τερηδόνα, ουλίτιδα.

• Μεταφορά και αποβολή ουσιών

ξύλωμα, φλοίωμα, διάχυση, διαπνοή, στόματα, αγωγός ιστός, επιδερμίδα, καρδιά, τριχοειδή αγγεία, ανοικτό κυκλοφορικό σύστημα, κλειστό κυκλοφορικό σύστημα, λευκοκύτταρα, ερυθροκύτταρα, αιμοπετάλια, πλάσμα, ποικιλόθερμο, ομοιόθερμο, χειμερία νάρκη, χειμέριος ύπνος, ουροποιητικό σύστημα, νεφρός, ουρητήρας, ουροδόχος κύστη, ουρήθρα, ουρολοίμωξη.

• Αναπνοή

κυτταρική αναπνοή, ανταλλαγή αερίων, στόματα, αεροφόροι σάκοι, βράγχια, ρινική κοιλότητα, βρόγχοι, λάρυγγας, κυψελίδα, πνεύμονας, διάφραγμα, εισπνοή, εκπνοή

Προηγούμενες γνώσεις που θα χρειαστώ:

Τα φυτικά και ζωικά κύτταρα έχουν διαφορές. Διαφορές έχουν και οι φυτικοί με τους ζωικούς οργανισμούς.

Η κίνηση δεν είναι εύκολο να παρατηρηθεί στα φυτά, είναι όμως χαρακτηριστική ιδιότητα των ζώων, τα οποία μπορούν να κινούνται αλλά και να μετακινούνται.

Παρακολουθήστε την Παρουσίαση 5.1-2-3 (μέχρι και τη διαφάνεια 5, όπου βρίσκονται τα καθήκοντά σας) και μελετήστε τις ενότητες 5.1 και 5.2

Τα παρακάτω βίντεο θα βοηθήσουν να κατανοήσετε την κίνηση των μονοκύτταρων και να λυσετε την άσκηση 1.

Κίνηση με βλεφαρίδες στο παραμήκιο

Ψευδοπόδια της αμοιβάδας που τρέφεται με παραμήκια

Κίνηση με μαστίγιο στην ευγλήνη

Οι ζωικοί οργανισμοί διαθέτουν ενδοσκελετό ή εξωσκελετό. Κάποιοι οργανισμοί, όπως η μέδουσα, στηρίζονται από εσωτερικά υγρά, δηλαδή από υδροστατικό σκελετό (δεν είναι κανονικός σκελετός)

Ο σκελετός συμβάλλει στην κίνηση, προστατεύει, υποστηρίζει και διατηρεί το σχήμα του σώματος των ζώων. Ειδικά για τα ασπόνδυλα, ο εξωσκελετός τους επιπλέον διατηρεί την υγρασία του σώματός τους, ενώ στα αρθρόποδα είναι αρθρωτός και επιτρέπει τις κινήσεις.

Όλα τα σπονδυλωτά διαθέτουν σπονδυλική στήλη και ο σκελετός τους παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο ζουν.

Δείτε την υπόλοιπη παρουσίαση 5.1-2-3 (μετά την διαφάνεια 5- τα καθήκοντα για την ενότητα 5.3, βρίσκονται στην Διαφάνεια 9) και μελετήστε την ενότητα 5.3

Η κίνηση στον άνθρωπο γίνεται με τη συνεργασία σκελετού και μυών, αλλά συνεργάζονται και άλλα συστήματα, όπως το αναπνευστικό, το κυκλοφορικό, καθώς και το νευρικό που έχει ρόλο συντονιστή.

Δείτε την παρουσίαση ΒιοΑ_5.4 (μέχρι τη διαφάνεια 7, όπου βρίσκονται τα καθήκοντά σας) και μελετήστε την Ενότητα 5.4 [σελ. 103, 104 (μελετήστε την εικόνα του σκελετού και να ξέρετε τα οστά του άνω και κάτω άκρου που δείχνει η εικόνα), 106 μέχρι πριν τις αρθρώσεις]

Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε τη δομή του σκελετού μας, αλλά και τη δομή των οστών μας. Συνεχίζοντας, θα αναφερθούμε στις συνδέσεις των οστών, στους μύες και στην υγεία του μυοσκελετικού συστήματος

Τα οστά συνδέονται μεταξύ τους με τις αρθρώσεις, ενώ οι μύες μπορούν να συστέλλονται και να χαλαρώνουν. Η ισορροπημένη διατροφή, η έκθεση στον ήλιο και η σωματική άσκηση είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία του μυοσκελετικού μας συστήματος, αλλά είναι πιθανόν ο σκελετός μας να υποστεί βλάβες.

Να μελετήσετε από την ενότητα 1.2 τις υποενότητες "Οι αρθρώσεις", "Οι μύες", "Μυοσκελετικό σύστημα και υγεία" , να παρακολουθήσετε το υπόλοιπο της παρουσίασης ΒιοΑ_5.4 , όπου αναγράφονται και τα καθήκοντά σας (Διαφάνεια 15)

Επίσης, να απαντήσετε στις ερωτήσεις της άσκηση 5.4 Κίνηση και στήριξη στον άνθρωπο (στο τέλος της ενότητας)

Η σύγχρονη καθιστική ζωή πολλές φορές οδηγεί σε σκελετικά προβλήματα. Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να βρείτε πληροφορίες για καλύτερη υγεία του σκελετού.

Οδηγίες για σωστή στάση σώματος

Τα τμήματα που έχουν ολοκληρώσει το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου (ενότητα 5.4 -2από2) θα κάνουν επανάληψη στο κεφάλαιο αυτό, δηλαδή στις σελίδες 98-109 (εκτός του δισέλιδου100-101)

Η αναπαραγωγή είναι χαρακτηριστικό της ζωής. Οι δύο τρόποι δημιουργίας απογόνων είναι η μονογονία (ή μονογονική αναπαραγωγή) και η αμφιγονία (ή αμφιγονική αναπαραγωγή).

Να μελετήσετε από το βιβλίο σας την εισαγωγή του 6ου κεφαλαίου και την ενότητα 6.1για τους μονοκύτταρους οργανισμούς (σελίδες 114και 115) με τη βοήθεια της παρουσίασης ΒιοΑ_6.1-2, 

Τέλος,  να αντιγράψετε στο τετράδιό σας το κείμενο για την αναπαραγωγή των μονοκύτταρων και να λύσετε τις ασκήσεις στη σελίδα 115

Η αναπαραγωγή είναι χαρακτηριστικό της ζωής. Οι δύο τρόποι δημιουργίας απογόνων είναι η μονογονία (ή μονογονική αναπαραγωγή) και η αμφιγονία (ή αμφιγονική αναπαραγωγή).

Να μελετήσετε την  6.2 (μέχρι και το άνθος) και να παρακολουθήσετε την παρουσίαση ΒιοΑ_6.1-2, στην οποία αναγράφονται τα καθήκοντά σας.

Να μελετήσετε την Ενότητα 6.2 και να παρακολουθήσετε την υπόλοιπη παρουσίαση ΒιοΑ_6.1_6.2, όπου αναγράφονται τα καθήκοντά σας στη Διαφάνεια 12 (ασκήσεις βιβλίου, ερώτηση, αντιγραφή).

Αφού μελετήσετε την Ενότητα 6.3 να παρακολουθήσετε την Παρουσίαση ΒιοΒ_6.3, όπου και αναγράφονται τα καθήκοντά σας (Διαφάνεια 5)

Αφού μελετήσετε το πρώτο μέρος της ενότητας 6.4 (σελ. 123,124,125,126 μέχρι την υποενότητα Από τη γονιμοποίηση στη γέννηση), να αντιγράψετε στο τετράδιό σας το ένα από τα δύο αναπαραγωγικά συστήματα (του αντίθετου φύλου) και να συμπληρώσετε τις ενδείξεις στις παρακάτω εικόνες, αφού τις κολλήσετε στο τετράδιό σας.

Αφού μελετήσετε τις παραγράφους Από τη γονιμοποίηση στη γέννηση και Αναπαραγωγικό σύστημα και υγεία από την ενότητα 6.4, να παρακολουθήσετε το βίντεο που δείχνει τη γονιμοποίηση και το σχηματισμό του εμβρύου και:

1. Να αντιγράψετε την εικόνα του εμβρύου (όπου φαίνεται ο πλακούντας, το αμνιακό υγρό, ο αμνιακός σάκος και ο ομφάλιος λώρος) από τη σελ.127 στο τετράδιό σας.

2. Να λύσετε τις ασκήσεις 1,2,3 της σελίδας 128 

3. Να απαντήσετε στην ερώτηση: Πώς προσλαμβάνει τις ουσίες που χρειάζεται το νέο άτομο ως έμβρυο (πριν γεννηθεί) και ως βρέφος (αφού γεννηθεί);

Αφού παρακολουθήσετε τις πρώτες διαφάνειες της παρουσίασης ΒιοΓ1_2, από το βιβλίο της Β'-Γ΄Γυμνασίου να μελετήσετε την ενότητα 1.2 και να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τα παρακατω:

• Η θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής είναι το κύτταρο. Κάθε κύτταρο προέρχεται από ένα άλλο κύτταρο
• Τα κύτταρα διακρίνονται σε προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά με βάση κυρίως την ύπαρξη ή όχι πυρηνικής μεμβράνης, η οποία περιβάλλει το γενετικό τους υλικό.

• Πλασματική μεμβράνη: 

• • • λιπίδια και πρωτείνες, 
    • διαχωρίζει και εξατομικεύει το κύτταρο από το περιβάλλον, 
    • ελέγχει ποιες ουσίες εισέρχονται ή εξέρχονται από το περιβάλλον

• Πυρήνας: 

• • σφαιρικό ή ωοειδές σχήμα, 
  • κέντρο ελέγχου του κυττάρου, 
  • DNA (καταγεγραμμένες οι πληροφορίες για τα δομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά του κυττάρου), 
  • Περιβάλλεται από διπλή μεμβράνη (πυρηνική) με ανοίγματα, ώστε να γίνεται η ανταλλαγή μορίων μεταξύ πυρήνα και υπόλοιπου κυττάρου

Από την ενότητα 1.2 του βιβλίο της Β'- Γ΄Γυμνασίου, να μελετήσετε τα μιτοχόνδρια και τους χλωροπλάστες και να αντιγράψετε το περιεχόμενο των Διαφανειών 10 και 11 από την παρουσίαση ΒιοΓ_1.2.

Να μελετήσετε την ενότητα 4.1 (σελ74-75 κάτω) και να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω:

• Ομοιόσταση είναι η ικανότητα των ζωντανών οργανισμών να διατηρούν το εσωτερικό τους περιβάλλον σταθερό, ανεξάρτητα από τις εξωτερικές μεταβολές.
• Για να επιτευχθεί η ομοιόσταση απαιτείται ενέργεια.
• Ο κεντρικός έλεγχος όλων των λειτουργιών του οργανισμού είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του νευρικού και του ενδοκρινικού συστήματος.

Να μελετήσετε το υπόλοιπο της ενότητας 4.1 (σελ.75),  τα παραδείγματα στη σελ.76, καθώς και να μάθετε τους τρόπους με τους οποίους το σώμα ρυθμίζει τη θερμοκρασία του από τη σελίδα 77. Τέλος, να αντιγράψετε το διάγραμμα της σελ.77 στο τετράδιό σας και να λύσετε τις ασκήσεις της σελ.78

Να μελετήσετε το πρώτο μερος της ενότητας 4.2 (μέχρι τη σελίδα 81 πριν τα βακτήρια) και να παρακολουθήσετε την παρουσίαση ΒιοΒ_4.2 μέχρι τη Διαφάνεια 7 και να αντιγράψετε στο τετράδιό σας το περιεχόμενο των Διαφανειών  5,6 και 7.

Να μελετήσετε το υπόλοιπο της ενότητας 4.2, που αναφέρεται στους παθογόνους μικροοργανισμούς και αφού δείτε την παρουσίαση ΒιοΒ_4.2, να αντιγράψετε στο τετράδιό σας το κείμενο από τις Διαφάνειες 9,14,15, και να λύσετε τις ασκήσεις του βιβλίου.

Να μελετήσετε από την ενότητα 4.3 τους εξωτερικούς αμυντικούς μηχανισμούς που βρίσκονται στο πλαίσιο και τους γενικούς εσωτερικούς μηχανισμούς (σελ.84-85) την παρουσίαση ΒιοΒ_4.3 και να αντιγράψετε από το διάγραμμα της Διαφάνειας 2 τους εξωτερικούς αμυντικούς μηχανισμούς.

Να μελετήσετε το υπόλοιπο της ενότητας 4.3 και να αντιγράψετε στο τετράδιό σας τα Διαγράμματα από τις Διαφάνειες 2 και 3 της παρουσίασης ΒιοΒ_4.3. Τέλος, να λύσετε τις ασκήσεις της ενότητας.

Να μελετήσετε την ενότητα 4.4 και να γράψετε στο τετράδιό σας τους ορισμούς των λέξεων εξαρτησιογόνος ουσία, εθισμός, ψυχική εξάρτηση, σωματική εξάρτηση και σύνδρομο στέρησης.

Τέλος, να λύσετε τις ασκήσεις της ενότητας στη σελίδα 89, καθώς και τις επαναληπτικές ασκήσεις στη σελίδα 91.

Βιολογία Β’ Γυμνασίου

από το Βιβλίο Α-Β’ Γυμνασίου

• 6ο Κεφάλαιο: σελ. 114-128

Από το βιβλίο Β΄-Γ΄ Γυμνασίου:

• 1ο Κεφάλαιο: σελ.21-24 (Εισαγωγή, Κυτταρική θεωρία Ευκαρυωτικό: Πλασματική Μεμβράνη, Πυρήνας, Μιτοχόνδρια, Χλωροπλάστες, Προκαρυωτικό: όλο)
• 4ο Κεφάλαιο: σελ. 74-89 (δηλαδή οι ενότητες 4.1, 4.2, 4.3, 4.4)

Το βιβλίο Β΄Γυμνασίου το κρατάτε για την επόμενη τάξη